शिक्षा कुनै पनि समाजको विकासको मेरुदण्ड हो । नेपालमा शिक्षाको गुणस्तर, पहुँच, समावेशिता र नवप्रवर्तनका सवालमा लामो समयदेखि बहस हुँदै आएको छ । यिनै बहसहरूलाई कार्यान्वयनमुखी दिशातर्फ मोड्ने उद्देश्यले मधेश प्रदेश सरकारले आगामी असार १० र ११ गते ‘राष्ट्रिय शिक्षा सम्मेलन’ आयोजना गर्ने निर्णय गरेको छ । यो सम्मेलन केवल औपचारिक कार्यक्रम नभई, शिक्षा प्रणाली रूपान्तरणका लागि बहुआयामिक संवादको थालनी हो भन्ने आशा गरिएको छ ।
शिक्षा तथा संस्कृति मन्त्रालयद्वारा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा शिक्षामन्त्री रानी शर्मा तिवारीले सम्मेलनको उद्देश्य नीति निर्माणदेखि कार्यान्वयनसम्मको नयाँ परिप्रेक्ष्य निर्माण गर्नु रहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ । प्रदेश र स्थानीय तहका यथार्थ, चुनौती र सम्भावनालाई आधार मानेर सुधारका बाटो पहिल्याउने योजनाले यस सम्मेलनलाई व्यवहारिक बनाउनेछ भन्ने विश्वास गर्न सकिन्छ ।
यो सम्मेलनको अर्को विशेषता भनेको शिक्षा क्षेत्रमा क्रियाशील सबै पक्षलाई एउटै साझा मञ्चमा ल्याउने प्रयास हो । सरकारी निकाय, दातृ संस्था, गैरसरकारी संस्था, शैक्षिक संस्था, नागरिक समाज, शिक्षाविद् र सञ्चारकर्मीहरूको सहभागिता बहुआयामिक दृष्टिकोणका लागि अपरिहार्य छ । समावेशी संवाद बिना शिक्षा प्रणालीले सबलाई समेट्ने ढाँचा विकास गर्न सक्दैन भन्ने यथार्थलाई यसले सम्बोधन गर्छ ।
सम्मेलनका प्रमुख विषयहरू शिक्षण–सिकाइमा नवप्रवर्तन, शिक्षा नीति र शासन प्रणाली, डिजिटल रुपान्तरण, समावेशी र न्यायसंगत शिक्षा, समुदाय संलग्नता, अनुसन्धान र प्रमाणमा आधारित अभ्यासजस्ता अत्यन्त सान्दर्भिक पक्षमा केन्द्रित छन् । यसले शिक्षा प्रणालीको वर्तमान अवस्थाको गहिरो विश्लेषण र सुधारको सम्भाव्य बाटो खोज्ने अवसर प्रदान गर्नेछ ।
५० लाख रुपैयाँको बजेट विनियोजन गरिएको यो सम्मेलन प्रतीकात्मक नभई परिणाममुखी हुनुपर्छ । मधेश प्रदेशको सन्दर्भमा शिक्षा केवल पहुँचको नभई गुणस्तर, स्थानीय सन्दर्भमा आधारित पाठ्यक्रम र बहुभाषिक समावेशिताको पनि मुद्दा हो । यस सम्मेलनले यिनै बहसहरूलाई प्राथमिकतामा राख्दै शिक्षामा दीर्घकालीन परिवर्तन ल्याउने बाटो खोलोस् भन्ने अपेक्षा गरिन्छ ।
अन्ततः, मधेश प्रदेशको यो पहलले अन्य प्रदेशहरूलाई पनि यथार्थमा आधारित, संवादप्रधान र नवप्रवर्तनशील शैक्षिक रणनीति निर्माणतर्फ उन्मुख गराउने प्रेरणा दिन सक्नेछ । सम्मेलन घोषणाबाट मात्र होइन, कार्यान्वयनबाट नै यसको सफलताको मूल्यांकन हुनेछ । यो सम्मेलन मधेश मात्र होइन, सम्पूर्ण राष्ट्रका लागि शिक्षाको उज्यालो भविष्यतर्फको सशक्त कदम बनोस् ।